پژوهش – رابطه گرایش به استفاده از خدمات ارتباطی نوین پست و ویژگیهای کیفیت زندگی شهری …

۵-۱۱-۲-۲-موانع نهادی
اعتقاد بر این بوده است که چارچوب نهادی جوامع جهان سوم (که با خاص گرایی، تاثیرپذیری و انتظارات وسیع توصیف و مشخص می گردد)، به طور اخص مساعد برای نوسازی نبوده است. با نگاهی به گذشته، مشخص می شود که تا چه اندازه تلاش های اندکی برای ایجاد تعدیل ساختاری و تغییر نهادی انجام گرفته است، آن هم کوشش هایی که مضحک، ضعیف و توام با تردید بوده است. منافع ناشی از بخش های متفاوت نوسازی، به طور موثر در اختیار و انحصار طبقه روشنفکر قرارگرفت. استحکام ناپایدار موجود در فرهنگ فقر، در مقابل تغییرات ساختاری و نهادی که قصد آن ها ریشه کن کردن فقر بوده، به طور متحیر کننده ای عمل می کردند. پافشاری بر قداست شعائر موجود در فرآیندهای فکری و عادات عامه مردم، اجازه ظهور طرز تلقی های جدید که ویژگی عقلانیت داشتند را نمی داد.
۶-۱۱-۲-۲-موانع تشکیلاتی
در اکثر کشورهای جهان سوم، فرآیندهای سیاسی، ملی و محلی حتی در بهترین حالات خود، دارای انسجام کمی بودند، حلقه های بین فرآیندهای سیاسی خرد و کلان سست بود. بی میلی و اغلب تلاش های بی روح برای ایجاد انسجام بین آن ها عقیم ماند و منافع روشنی را در بر نداشت. تلاش های اجرایی محدود بود و به دلیل عوامل مختلف، از کار افتاده بود. خواسته های نظام و دستورات متغیر و غیر مستدل نخبگان نوین سیاسی، اجرای اصول عقلانی را مشکل ساخت. موضوع دیگر این بود که پرسنل، فاقد آموزش، تجربه و تخصص مورد نیاز برای اهداف و برنامه های نوسازی بودند. علاوه بر این، مشروعیت خود حکومت هنوز می بایست محکم و با ثبات شود. ضعف نهادی و فقر، تقریباً در تمامی موارد، با فعالیت هایی که جهت نوسازی انجام می گرفت، در تصادم بودند؛ یا نهادهای لازم وجود نداشتند و یا در صورت وجود، مبتلا به امراض جدی بودند و عملکرد آن ها همراه با آسیب رساندن و فساد بود. برنامه ریزی و ارتباطات که هر دو به عنوان متغیرهای کلیدی محسوب می شوند، به میزان زیادی ناقص بود. روش های برنامه ریزی مورد استفاده، به طور عمده تقلیدی بودند. برنامه توسعه، خود فاقد یک درک صحیح بود.
آنچه ذکر شد، حداقل به طور جزئی، تعیین کننده ناکامی این کشورهای در حال توسعه در تکمیل استراتژی و راهبردهای برنامه ریزی توسعه می باشد. توسعه ارتباطات به دلیل اینکه یک زیرساخت نهادی مناسب برای آن ایجاد نشده بود، از آن چیزی که برای آن تصور می شد، فاصله گرفت. ایجاد تکنولوژی و دانش جدید که با شرایط اینگونه کشورها سازگار باشد، میسر نگردید. این وضعیت برای بسیاری از موارد استراتژیک و وظایف اساسی دیگر نیز مشهود بود. ایجاد یک نهاد پایه ای مناسب، یک نیاز فوری تلقی شده بود، اما رهبری این جوامع قادر به هدایت این نهادها و سازگار کردن آن ها با آرمان های سیاسی سازگار نبودند (شیاما چاران دوب : ۴۱) توسعه نیافتگی یک حالت اصلی و ریشه ای در فرآیند تکامل به شمار نمی رود. بلکه تحت شرایطی ایجاد شده است. این نکته راتی. داسِ سانتون (۱۹۶۹) به نحو شایسته ای بیان کرده است :
« توسعه نیافتگی جدای از این که حالت عقب ماندگی مرحله ماقبل سرمایه داری است، اغلب پیامد و شکل خاصی از توسعه سرمایه داری یعنی سرمایه داری وابسته می باشد. (شیاما چاران دوب : ۶۸)
۱۲-۲-۲-تاثیر عوامل فرهنگی بر اداره امور توسعه
توجه بسیاری به اثر بنیادی عوامل فرهنگی بر اداره امور توسعه معطوف شده است. بیور[۳۴] و زمردیان، در کنگره «تفاوت های فرهنگی و توسعه» چارچوبی نظری برای تئوری های اداری مبتنی بر توسعه بومی ارائه داده اند. براساس نظر آن ها زمانی یک تئوری اداری می تواند واقعیت های موجود را توصیف کنند، اقدامات اداری را هدایت کند و اهداف اداری قانونی و مشروع را تبیین کنند که الزاماً از ارزش های فرهنگی که هدایت کننده مراوادات اجتماعی بوده، بر روابط درون و برون سازمانی تسلط دارد، سرچشمه گرفته باشد. آن ها تاکید می نمایند که فرهنگ های مختلف دارای مجموعه های ارزشی متفاوتی هستند و معمولاً این مجموعه های ارزشی با ارزش های جوامع سکولار غربی که بیشتری تئوری های اداری پذیرفته شده را به وجود آورده اند، تفاوت دارد. از این رو باید به کسانی که خواهان استفاده از فنون اداری خارج از فرهنگ خود می باشند، خاطر نشان ساخت که پذیرش فنونی که فاقد شرایط لازم هستند، از خارج به صلاح نمی باشد، بلکه باید آن ها را آگاهانه پذیرفت و اگر تفاوت آن ها با ارزش های حاکم فاحش است، می باید رأساً نسبت به ساخت ابزارها و فنون هماهنگ با سیستم ارزشی اقدام کرد. (ی. سو، آلوین، ۱۳۸۰ : ۲۷)
توسعه متفاوت از رشد اقتصادی است. چرا که توسعه ناظر بر شرایط تولید نظیر محیط های متاثر از فعالیت اقتصادی و نتایج اجتماعی تولید، مانند توزیع درآمد و سطح رفاه نیز می باشد. مفهوم توسعه برآمده از آموزه های عصر روشنگری در مورد بکارگیری ذهن مدرن علمی برای بهبود وضع زندگی، نجات انسان را به دو معنا مدنظر دارد. یکی نجات بشر از قید و بندهای طبیعت بوسیله فن آوری پیشرفته و دیگری خود رهاسازی به معنای مهار روابط اجتماعی و کنترل آگاهانه شرایط شکل گیری ماهیت انسانی است. در هر دو معنا، توسعه مستلزم پیشرفت اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، از جمله تحقق آرمان ها و ارزش های معنوی رفیع تر می باشد. در نهایت، توسعه به معنای بهبود در مجموعه شرایط پیچیده و بهم مرتبط طبیعی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است.
۱۴-۲-۲-پست و توسعه
۱-۱۴-۲-۲- مقدمه
در جوامع امروزی نقش پست از نظر ارتباطات نقشی زیربنایی است. پست در تقسیم کار اجتماعی و اقتصادی نقش حیاتی داشته و کارکرد یا عدم کارکرد صحیح آن می تواند اثرات قابل توجهی را بر اقتصاد و فرهنگ کشور بجای گذارد.
توسعه جوامع در هر مقطعی از تاریخ کارکرد خاصی را از پست طلب می نماید و این کارکردها بستگی تام با ضرورت های توسعه ای جامعه دارد. مثلاً جمعیت کشاورزی نسبت به جمعیت خدمات و صنعت نقش کمتری در تولید ارتباط پستی دارد. از نظر کارکردی محل اصلی تولید ارتباطات (خدمات پستی) در خارج از شبکه پستی قرارداد و پست در نهایی کردن تولید و به مصرف رساندن آن، خدمات خود را ارائه می دهد.
پست یک شبکه جهانی است که قادر است تا در زمان کوتاهی پیام ها را در سراسر جهان به جریان انداخته و از این طریق ارتباط بین گروه های مختلف اجتماعی در سطح ملی، بین المللی وجهانی را میسر نماید. پست عامل اساسی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است و نقش زیربنایی در توسعه دارد. بقول رولاند هیل، مخترع تمبر : «پست اگر بر پایه و اساس محکمی استوار باشد، عامل پرقدرتی برای تمدن خواهد بود.»
۲-۱۴-۲-۲- پست یک عامل توسعه اجتماعی
پست یک وسیله موثر و عملی برای انجام اموری نظیر : انجام امور اجتماعی نظیر پرداخت حقوق ها، اجاره خانه ها و سایر خدمات اجتماعی است. پست با اقدام به توزیع مرسولات و انجام عملیات مالی در منازل، مانع از جابه جا شدن بیماران، سالمندان یا معلولین می شود. پست حمل و نقل مرسولات و مطبوعات مخصوص نابینایان را بعهده داشته و در اجرای مفاد کنوانسیون اتحادیه جهانی پست، هیچگونه کرایه پستی بابت مطبوعات مخصوص نابینایان اخذ نمی کند.
پست با حمل و نقل و توزیع واکسن و دارو در بهبود بهداشت وسلامت عمومی شریک و سهیم است. پست با حمل و نقل خواربار و مواد خوراکی ضروری، یک وسیله مبارزه با فقر و سوء تغذیه بشمار می رود. پست در مواقع بروز فاجعه در کشور، به مقامات دولتی امکان می دهد تا کمک های لازم را درخواست یا ارسال نمایند. اخبار لازم را پخش کرده و بالاخره پیشگیری های لازم را بعمل آورد. پست از طریق سرویس های مالی نظیر صندوق پس انداز و چک های پستی خانواده ها را تشویق به پس انداز کرده و آن ها را در پیش بینی های مالی خود و اداره خانواده کمک می نماید.
۳-۱۴-۲-۲- پست یک عامل توسعه فرهنگی
پست یک وسیله نزدیک ساختن افراد و ملل مختلف به یکدیگر است. پست در امر مبادله افکار و عقاید و نیز ابراز و اظهار احساسات نقش موثر دارد. مکاتبات دوستانه، مکاتبات خانوادگی، تبریکات و آرزوها و هدایا بخش عظیمی از ترافیک پستی را تشکیل می دهند.
پست با نرخ های بسیار کمی که برای مطبوعات در نظر گرفته و با حمل و توزیع آن ها و بالاخره با نقش موثری در پخش اخبار و اطلاعات از طریق جراید و «آبونمان مطبوعات» دایرکردن سرویس تبلیغات بعهده داشته و دارد.
پست در اشاعه فرهنگ از طریق حمل و نقل کتاب، نوار، سی دی، فیلم و نیز از طریق برقرار نمودن رابطه مردم با انجمن ها و کتابخانه ها و غیره سهیم است. از سوی دیگر تمبر پستی نشانه بارزی است از حس هنری ملل و میراث نسل های گذشته و از بهترین وسایل انتقال فرهنگ بشمار می رود.
پست یک وسیله پرارزش برای سوادآموزی است که با حمل و نقل کتب و جزوات آموزشی خصوصاً در مناطق دورافتاده و با ایجاد تسهیلات لازم برای موسسات مکاتبه ای (آبونمان ارسال دروس تکالیف تصحیح شده) سهم خود را در اشاعه دانش ایفا می کند. ضمناً در بعضی از کشورها پست، فروش کتب درسی به دانش آموزان را به عهده می گیرد و به این ترتیب نیز در امر گسترش علم شرکت می جوید. در زمینه توسعه فرهنگی، پست از طریق فروش بلیط سالن های تئاتر و سینما و مراکز فرهنگی و تبلیغات با ارائه بروشورها و اطلاعات فرهنگی در باجه ها و مراکز پستی می تواند سهم بسزائی داشته باشد.
از دیگر اقداماتی که در زمینه اشاعه و توسعه زمینه های فرهنگی توسط پست صورت می گیرد می توان به اجرای طرح کتابخانه ای پستی به خصوص در روستاها و نقاط دورافتاده اشاره کرد و همچنین ارسال کتاب برای اعضای کتابخانه های عمومی از طریق پست بدون نیاز به مراجعه به کتابخانه ها.
به این ترتیب به خوبی آشکار می گردد که پست دارای چه ویژگی ها و اختصاصاتی است و تا چه حد می تواند برطرف کننده بسیاری از حوائج و نیازهای روزمره آحاد مردم هر جامعه باشد. آنچه در توسعه پست بعنوان الگو می توان ارائه کرد با توجه به نقش و تاثیر چند وجهی فعالیت های پست نگرشی نظام یافته به پست و توسعه همگون و سازگار همه بخش های آن باتوجه به ضرورت های جامعه نوین هزاره سوم است.
۴-۱۴-۲- ۲- پست یک عامل توسعه اقتصادی
پست، جریان مبادلات بازرگانی را با استفاده از شیوه های زیر انجام می دهد :
بخش تبلیغات مستقیم و فروش کالاها و یا خدمات بطور مستقیم به مصرف کننده توسط امکانات پستی، سفارش حمل و نقل و توزیع کالا و پرداخت های مربوط به خریدهای مختلف در ضمن پست، فروش کالاها و اجناس را از طریق مکاتبه آسان کرده و در تاسیس شرکت هایی که هدفشان تجارت از طریق مکاتبه است سهم بسزایی دارد. مهمتر از همه، پست با برقراری ارتباط با مناطق روستایی و محروم از نظر اقتصادی، موجت پیدایش و به جریان افتادن مبادلات بازرگانی می شود و جریان تراکم شهری را که در بعضی کشورها به حد بسیار بالایی رسیده، متوقف می کند.
پست در توسعه تجارت بین المللی سهیم است، به این ترتیب که امکان ورود و صدور کالاهای مختلف به خارج را فراهم آورده و پرداخت های مالی ناشی از این مبادلات را تسهیل می کند. در بسیاری از کشورها، پست با اعطای وام از محل بودجه صندوق های پس انداز و با انجام سرمایه گذاری موردنیاز اقتصاد کشور، در اجرای طرح های عمرانی کشور شریک و سهیم می شود. (طرح هایی مانند ایجاد راه های ارتباطی زمینی، هوایی، آبی، تاسیسات آموزشی، بهداشتی، توریستی و غیره).
پست برای متخصصین و کارگران خارجی که در چارچوب کارهای فنی بین المللی به کشورها می آیند و نیز برای نیروی انسانی اعزامی به خارج از کشور نیز تسهیلاتی فراهم می کند، رابطه آنان را با خانواده هایشان برقرار ساخته و حقوق آن ها را به دستشان می رساند.
در اکثر کشورها پست عامل مهمی برای توسعه و گسترش جهانگردی به شمار می رود. اجاره مسکن و اتاق در هتل ها، مکاتبات مربوط به سفر و غیره. همچنین با داشتن سرویسی به نام «رستانت» هر نوع مرسوله یا نامه ای راکه برای یک مسافر و یا جهانگرد در هنگام اقامت وی در یک شهر یا شهرستان واصل می شود، نگهداری کرده و در زمان مورد نظر سیاح به وی تحویل می دهد.
پست از طریق سرویس های مالی خود مانند سرویس حواله ها و چک های پستی، امور مربوط به پرداخت و واریزهای مالی بین ادارات، موسسات، شرکت ها و افراد خصوصی را تسهیل می کند. برداشت از حساب های جاری پستی، واریز حقوق بازنشستگی و کرایه خانه و غیره به این حساب ها (سرویس چک های پستی) و نیز پرداخت حقوق مستمری بگیران، شاغلین و معذورین، ثبت نام متقاضیان حج عمره، ثبت نام متقاضیان تلفن و اخذ ودیعه و اقساط آن و پس اندازهای پستی این امکان را به وجود می آورند که هم مشتریان و هم سازمان های مربوط صرفه جویی های بسیاری در وقت و پول خود داشته باشند. مزیت پرداخت حساب های مختلف از طریق حواله های پستی، سرعت عملیات و اقتصادی بودن آن ها است.
پست از طریق سرویس چک های پستی در توسعه پول های اعتباری (کارت های اعتباری) سهیم خواهد بود. پست با سرویس صندوق پس انداز پستی یک وسیله غیرقابل جانشین برای گردآوردی پس اندازهای کوچک مردمی خصوصاً در نقاط غیر برخوردار است، پس اندازهایی که برای توسعه اقتصادی کشور ضرورت دارد. در تمایز با بانک های سنتی مستقر در شهرها، ادارات پست این مزیت را دارند که بسیار به مردم و پس انداز کنندگان نزدیک اند چرا که واحدها و سرویس ها پستی در تمامی سطح کشور گسترده اند.
صندوق پس انداز پستی می تواند حتی در شمار سرویس های اولیه و ضروری برای کشورهای در حال رشد به حساب آید. پست یک مرکز توسعه کار است و در سطح هر کشور جزء کارفرمایان بزرگ بشمار می رود. پست یک مشتری بزرگ برای صنایع ساختمانی، اتومبیل، تجهیزات الکترونیکی و کامپیوتری، مبلمان، کاغذسازی، چاپ و … بشمار می رود.
پست بعنوان یک استفاده کننده از راه های ارتباطی، موجب توسعه های زیربنایی می شود. بعلاوه پست می تواند منبع اصلی اطلاعات مورد نیاز کشاورزان برای مبادله محصولاتشان باشد (خصوصاً در کشورهای در حال توسعه).
از سوی دیگر تغییر در متغیرهای اقتصادی خارج از پست می تواند بر کارکرد پست تاثیر داشته باشد. بنابراین سرمایه گذاری در بخش های مختلف اقتصادی (اعم از کشاورزی، صنعت، خدمات و … ) موجب رشد وتوسعه فعالیت های بخش های کارکردی شده و به تبع آن نیاز به ارتباطات گسترش یافته و در نتیجه تقاضا برای خدمات پستی افزایش می یابد.
بخش سوم
۳-۳- خدمات ارتباطی پست
۱-۳-۳- مقدمه
امروزه صنعت خدمات پستی نقشی غیرقابل انکار در رفاه اجتماعی ورشد اقتصادی کشورها پیدا کرده است. قبل از اینکه با ماهیت و نحوه فعالیت این صنعت در ایران آشنا شویم، نگاهی به واژه شناسی «صنعت خدمات پستی» خواهیم داشت .
دائره المعارف آمریکانا[۳۵] « صنعت» را مجموعه ای از فعالیت های اقتصادی تعریف کرده که کالا یا خدمات مشابهی تولید می کنند. این فعالیت ها از منابع موجود (مواد ، سرمایه ، نیروی انسانی ، انرژی ، تکنولوژی ، اطلاعات ، ابزار و …) استفاده نموده و کالا یا خدماتی در جهت رفع نیازهای انسان و جوامع انسانی تولید می کنند. «صنعت» در واقع در تلاش است تا به صورت مستمر در جهت بهبود کارآیی و بهره وری با استفاده از منابع کمتر، بازده بهتری به دست دهد . از این جهت پویایی و نوسازی و نوجویی یکی از ویژگی های صنعت است. بنابراین صنعت می تواند به عنوان یکی از عوامل تحول اجتماعی، بنیانگذار تمدن شود و در زندگی بشر آغازگر تحولی شود که همه بنیان های زندگی وی را تغییر دهد (عباسپور، ۱۳۷۳ ).
حجم عظیمی از فعالیت های اقتصادی امروز دنیا را بخش خدمات تشکیل می دهد. این بخش روز به روز سهم بیشتری از تولید ناخالص داخلی کشورها را به خود اختصاص می دهد. خدمات در مقایسه با کالاهای تولیدی چند تفاوت عمده دارند. اولاً خدمات وابسته به شخصیتی (حقیقی- حقوقی) هستند که آن را عرضه می کند، یعنی در حین عرضه، مصرف می شوند. ثانیاً برخلاف کالاهای فیزیکی قابل ذخیره نیستند و درصورت عدم استفاده از بین خواهند رفت. پس خدمات، مشکلات توزیع منحصر بفردی را به همراه دارند. از طرفی خدمات، استاندارد جامع و گسترده ای ندارند (جعفرنژاد، ۱۳۸۱).

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  fotka.ir  مراجعه نمایید.