دانلود پایان نامه

دلیلی بر شدت سوئی است که از تحقق این جرایم به جامعه وارد میآید، زیرا آسیب ناشی از این جرایم، فقط متوجه قربانیان مستقیم این جرایم نمیشود، بلکه تمام افراد جامعه به علت ترس و هراس از این جرایم، متحمل صدمه خواهند شد. پس تروریسم جرمی مطلق است و ارتکاب رفتارهایی که در قوانین و اسناد بینالمللی به عنوان مصادیق جرم تروریسم شناخته شده است، موجب تحقق آن خواهد بود و نیازی به احراز وقوع نتیجه مجرمانه وجود ندارد.116
1- 5-2- شروع در جرم117
کنوانسیونهای بینالمللی (به غیر از کنوانسیون بینالمللی شناسایی مواد منفجره پلاستیکی) همگی به موضوع شروع به جرم118 اشاره نمودهاند.119 شروع به جرم یکی از مواردی که قانون جزای افغانستان120 اشاره داشته است، بسیاری بر این عقیدهاند که شروع به جرم در جرایم مطلق قابلیت عینیت ندارد، اما با توجه به اینکه قانون مبارزه علیه جرایم تروریستی به این موضوع اشاره نموده است، چنین به نظر میآید که در حقوق کیفری افغانستان در جرایم مطلق نیز شروع به جرم پذیرفته شده است.
قوانین تمام کشورها برای تعیین مجازات متشبث یا شروع کننده جرم از رویه یکسانی تبعیت ننموده است، در بعضی از کشورها جزای شروع به جرم را کاملاً شبیه به جزای جرم تام و در بسیاری از موارد جزای شروع به جرم کمتر از جزای جرم کامل تعیین نموده است.121 با این پیش فرض قوانین ضد تروریستی افغانستان علاوه بر پذیرش شروع به جرم، مجازات آن را کاملاً با جزای جرم تام برابر دانسته‌است. فقره 1 ماده 17 قانون مبارزه علیه جرایم تروریستی، مجازاتی معادل با مجازات جرم تام در نظر گرفته است. اما فقره 2 ماده 17 این قانون شروع به جرم در تهدید به ارتکاب هر یک از جرایم مندرج در این قانون را از این قاعده مستثنی ساخته است.
1- 3- رکن روانی122
جهت تحقق جرم علاوه بر ارکان قانونی و مادی، رکن روانی یا معنوی نیز ضروری است. تروریسم از گونههای جرایم عمدی است و رفتار مجرمانه عمدی این جرایم در قالب اعمال خشونتآمیز (مصادیق تروریسم)، ظهور مییابد؛ در جرایم عمدی افزون بر علم و آگاهی مرتکب نسبت به ممنوعیت فعل، یک یا چند جزء دیگر مانند خواست باطنی مرتکب جهت انجام اعمال ممنوعه قانونی و نیز قصد و خواست ایجاد فضای هراس و ارعاب بین مردم لازم است.
با وجودی که تروریسم از جرایم مطلق است و تحقق آن منوط به وقوع نتیجه مجرمانه نیست، رکن روانی این جرایم شامل سوءنیت عام و سوءنیت خاص است. با وجودی که انگیزه، تأثیری در مجازات جرم ندارد، اما انگیزه در جرایم تروریستی به عنوان شاخص تمیز دهنده این جرایم از جرایم عادی و عمومی به شمار میآید.123
1-3-1- سوءنیت عام
لازمه احراز عمد در جرم، قصد فعل یا خواست و اراده اعمال مجرمانه است که به آن سوءنیت عام اطلاق میشود، سوءنیت عام در اقدامات تروریستی، خواست انجام عمل مجرمانه یعنی سوءقصد استفاده یا تهدید به استفاده از خشونت است. با توجه به اینکه رفتار مجرمانه در جرایم تروریستی محدود به فعل خاصی نیست و هر نوع فـعل خشـونتآمیزی [که در قسـمت رفتار مجرمانه رکن مادی ذکر نمودیم] قصد انجام هر یـک از آنـها بـه عنوان سوءنیت عام محسوب میگردد.124
1-3-2- سوءنیت خاص
علاوه بر سوءنیت عام که آگاهی از عمل منع شده قانونی و قصد ارتکاب آن است، سوءنیت خاص نیز از الزامات رکن روانی جرایم به شمار میرود.
سوءنیت خاص مرتکب، قصد ایجاد فضای ترس و التهاب است، که به تروریسم نسبت به سایر خشونتها اصالتی منحصر به فرد میبخشد.125 تروریسم در واقع نوعی استراتژی ارعاب با استفاده از خشونت است، تروریسم از این جهت که اهداف مشخص را با طیف گستردهتری از مخاطبان در هم میآمیزد، پدیده ویژهای است. دلیل منحصر به فرد بودن تروریسم این است که تروریستها از اهداف اعمال خود به عنوان واسطهای برای تأثیرگذاری بر مخاطبان گستردهتر و گاه متنوعتر بهره میجویند، در حالی که دیگر جرایم توأم با خشونت تنها متوجه موجودیتی است که باید از بین برده یا به آن آسیب برساند.126
در جرم تأمین مالی تروریسم، سوءنیت خاص بر می‌گردد به قصد مرتکب بر صرف وجوه جهت انجام اعمال تروریستی یا علم وی به این که وجوه یاد شده صرف چنین اهدافی خواهد شد.127
1- 3-3- انگیزه در تروریسم
اصولاً داعی یا انگیزه128 ارتکاب جرم در تحقق جرم تأثیری ندارد، اما هدف یا انگیزه، آشکارا یک عنصر کلیدی در فهم تروریسم است. هدف تروریستها از استفاده ترس و نگرانی شدید مردم برای وادار کردن اهداف اصلی خود به انجام رفتاری است که با یک نتیجه مطلوب (سیاسی) ارتباط دارد.129 باتوجه به عناصرجرایمتروریستی، جرایم علیهتاسیساتخاص وجرایمعلیه اشخاص رابهصورت مجزا موردبرسی قرارمیدهیم.130
2- جرایم علیه تأسیسات خاص
یکی از وسایلی که تروریست‌ها برای دست یابی به اهداف غایی خود، مورد استفاده قرار می‌دهند، تأسیسات خاص و زیر بنایی131 مانند فرودگاه ها، بنادر، سیستم حمل و نقل عمومی، سیستم خدمات آب و برق، گاز و مخابرات است.
تروریست‌ها با استفاده نمودن این موارد به عنوان موضوع اعمال خود در صدد هستند که از این طریق، بین مردم ارعاب و وحشت بیشتری ایجاد نمایند و در نتیجه دولت را متقاعد برای پذیرش خواست های شان نمایند یا وجدان عمومی را در جهت سرنگونی حکومت فعلی هدایت نمایند.
از گونه‌های جرایم علیه تأسیسات خاص می‌توان به تروریسم هوایی، تروریسم دریایی و جرایم علیه وسایل و تأسیسات مورد استفاده عمومی یا دولتی اشاره نمود که در کنوانسیون‌های بین‌المللی و قوانین افغانس
تان مورد جرم انگاری قرارگرفته است.
2-1- تروریسم فضایی
اولین توافقات مربوط به تروریزم در سال‌های 1963ـ 1970و 1971 توسط (ایکایو) در پاسخ به حوادث هواپیمایی تدوین شد. دراین چارچوپ با هدایت سازمان ملل متحد و تصدی سازمان بین المللی هواپیمایی کشوری (ایکایو)، سه کنوانسیون بین المللی و یک پروتکل الحاقی به تصویب رسیده‌‌اند که می‌توان از آنها به عنوان منشور امنیت هوا پیمایی و هوانوردی بین المللی یاد کرد.
یکی از مهم‌ترین خطرهایی که در میزان پروازها و اعتماد مردم به صنعت حمل و نقل هوایی نقش مؤثری دارد، انجام عملیات غیر قانونی علیه امنیت پرواز هواپیماست. در بحث تروریسم هوایی سه موضوع، تهدید علیه هواپیما، سرنشینان و امنیت پرواز هواپیماها مطرح است، برای دانستن موضع سیاست کیفری افغانستان و قوانین و کنوانسیون‌های بین المللی در قبال این گونه جرایم نیاز است، این موضوعات مورد بررسی دقیق قرار گیرد.
2-1-1- تصرف غیر قانونی هواپیما132
يكي از شيوه هاي مورد استفاده تروريست‌ها كه به طور عموم همراه با خشونت است، بهره گيري از وسايل پروازي به شكل غير قانوني و نيز تأسيسات هوانوردي و فرودگاه‌ها است. بارزترين نمونه اين اقدامات هواپيما ربايي است كه به صورت قهرآمیز يك هواپيما مورد تصرف قرار گرفته و از آن در جهت اقدامات تروريستي مورد بهره برداری قرار می‌گیرد.133
انگيزه‏هاى هواپيماربايى134 یا تصرف و کنترل غیر قانونی هواپیما، بیشتر شخصى و سياسى است. از نظر سياسى، هواپيما ربايى با اهداف اعتراض به اوضاع سياسى، در خواست آزادى برخى از باز داشت ‏شدگان سياسى، اعلام قضيه‏اى در گستره مکانی وسيع، اعمال فشار بر دولت مشخص يا يك رژيم سياسى، و… صورت مى‏گيرد.
در این مورد می‌توان به ماده 11 کنوانسيون راجع به جرایم و دیگر اعمال ارتکابی در هواپیماکنوانسیون توکيو 1963135 اشاره نمود.
همچنین کنوانسیون جلوگیری از تصرف غیر قانونی هواپیما 1970136 که بر اساس آنها، سرنشین هواپیما با استفاده از زور و یا تهدید یا هر نوع ابزار ارعاب آمیز دیگر، کنترل هواپیما را به دست گیرد، مجرم شناخته می‌شود.
2-1-2- گونه‌های ارتکاب جرم تصرف غیر قانونی هواپیما
کنوانسیون راجع به سرکوب تصرف غیر قانونی هواپیما مصوب 16 دسامبر 1970و کنوانسیون سرکوب غیر قانونی هوا پیما از کشورها می‌خواهد افراد که در یک هوا پیما در حال پرواز(بصورت غیر قانونی با زور و تهدید و یا به هر شکل دیگری هوا پیما را تصرف کند و یا آن را در کنترول خود گیرند.) مجازات کنند..
براساس این کنوانسیون حالت پرواز در یک هواپیما از زمان آغاز می‌شود که تمام در های آن بسته و هواپیما آماده پرواز شود تا زمانی که دروازه‌ها به منظور پیاده شدن باز می‌شود. دومین کنوانسیونی که در چارچوب مبارزه با تروریسم هوایی و هوانوردی بین المللی به تصویب رسیده کنوانسیون راجع به سرکوب تصرف غیر قانونی هوا پیما است که در لاهه هلند منعقد شده است به موجب ماده یک این کنوانسیون:
هرشخصیکه در هواپیمای در حال پرواز الف. بطور غیر قانونی با اعمال زور، تهدید و یا به هرشکل دیگر از مرعوب سازی، اقدام به تصرف یا اعمال کنترول بر هوا پیماکرده و یا تلاش برای ارتکاب چنین اعمال نماید.ب) شریک شخصی است که چنین اعمالی را انجام داده و یا تلاش برای ارتکاب آن داشته باشد،، مرتکب جرم شده است..
به موجب ماده 2 این کنوانسیون «هر یک از دولت‌های عضو متعهد می‌باشند که با جرم انگاری این اعمال آنها را قابل مجازات بشناسند»این کنوانسیون نیز مانند کنوانسیون 1963 توکیو هوای پیماهای به کار گرفته شده در امور نظامی،،،گمرک و پلیس اعمال نخواهد شد.
طبق مواد، 4. 6. 7. 11. کنوانسیون،، دول عضو به ترتیب متعهد به مجازات یا استرداد متهمان،، باز داشت متهمان،،همکاری قضایی بین المللی و اطلاع رسانی به یکدیگر شده‌‌اند. به علاوه به موجب بند 5 ماده 3 صلاحیت جهانی که برای دول عضو پیش بینی شده است. این کنوانسیون نافذ بوده و در حال حاضر185 کشور عضو آن است. معلومات امانتدار یا تضمین کننده این کنوانسیون به شرح ذیل است: حکومت‌های فدراسیون روسیه،، پادشاهی بریتانیا،،ایرلند شمالی و ایالات متحده آمریکا.
تصرف غیرقانونی هواپیما یا هواپیماربایی در فقره 1 ماده 74 قانون هوانوردى ملكی137 (غیر نظامی) افغانستان جرم دانسته شده است، بدینسان اشعار می‌دارد: «شخصی که در داخل طياره در حالت پرواز به صورت غيرقانونى و در اثر استعمال قوه يا تهديد به استعمال قوه يا توسل به ديگر اشكال تهديد، طياره مذكور را تصرف نموده يا كنترول آنرا بدست گيرد يا براى انحراف و اختطاف طياره كوشش نمايد، اين عمل جرم شناخته مي شود».
البته با توجه به زمان تصویب این قانون (1382) و زمان تصویب قانون مبارزه علیه جرایم تروریستی (1387) می‌توان گفت که این ماده توسط ماده 8 قانون اخیر‌الذکر، نسخ گردیده است.
فقره 1 ماده 8 قانون مبارزه علیه جرایم تروریستی این جرم را تروریستی دانسته و برای آن مجازات مشخص نموده است، این ماده اشعار دارد: «شخصی که با استعمال قوه (تشدد) یا سایر اعمال ارعاب آمیز، طیاره در حال پرواز، یا کشتی یا محل هدایت (سکو) ثابت و یا بخشی از آنها را، تصرف یا تحت کنترول قرار دهد، حسب احوال به جزای حبس طویل یا دوام محکوم می‌گردد».
این ماده مربوط به تصرف و کنترل غیر قانونی هواپیمای در حال پرواز با استفاده از رفتار و اعمال ارعاب آمیز و تشدد138 است، حتی صرف تهدید و یا کنترل هواپیما را جرم‌انگاری نموده است.
ی
کی دیگر از جرایم مرتبط با هواپیما ربایی که قانون‌گذار افغانستان آن را مورد جرم‌انگاری خویش قرار داده، تهدید به تصرف یا کنترل غیر قانونی هواپیما است که این موضوع را در فقره 3 ماده 8 قانون مبارزه علیه جرایم تروریستی چنین برجسته ساخته است: «هرگاه شخص، صرف تهدید به ارتکاب اعمال مندرج فقره 1 این ماده را نماید، مرتکب حسب احوال به جزای حبس متوسط که از سه سال کمتر نباشد محکوم می‌گردد».
2-1-3- مجازات تصرف غیر قانونی هوا پیما
قانون‌گذار به قاضی کیفری صلاحیت داده با توجه به نحوه ارتکاب استعمال قوه در ارتکاب جرم هواپیماربایی و با توجه به اوضاع و احوال مربوط به جرم و مرتکب جرم،139 بین حبس140 طویل یا دوام، یکی از مجازات مندرج این ماده را برای مرتکب حکم نماید.
قانون‌گذار مجازات دیگری را که در این ماده قانونی برای این اعمال پیش‌بینی نموده است، جزای حبس دوام یا اعدام است و این در موردی است که بر اثر اعمال فوق به شخص دیگر جراحت شدید وارد آید یا موجب قتل وی گردد.
این مرجع در صورت تهدید به ارتکاب


دیدگاهتان را بنویسید