نیازها و انگیزه ها :
بحث فراگرد استفاده و خشنودی معمولا با نیازهای اساسی فرد شروع می شود . در تدوین های اولیه این الگو کم و بیش نیازها را با نیازهای مربوطه[7] برابر می دانستند . انگیزه ها از نیازها ناشی می شوند وجنبه های کنشی[8] آنها را تشکیل می دهند. در باب انگیزه ها ، طبقه بندی های گوناگونی پیشنهاد شده است. یکی از معروف ترین آنها طبقه بندی مک کوییل است که ابعاد زیر را در بر می گیرد.
1_ اطلاع رسانی و آگاهی: شامل آگاهی و جهت گیری در مورد وقایع و رویدادهای جامعه ، ارضای کنجکاوی و علاقه ، فراگیری و خودآموزی و کسب احساس امنیت.
2_ هویت شخصی[9]: شامل کسب خودآگاهی، یافتن الگوهای رفتار، تقویت ارزشهای شخصی و همذات پنداری با دیگران.
3_ یکپارچه سازی[10] و کنش متقابل اجتماعی[11]: شامل همدلی اجتماعی ، آگاهی از شرایط دیگران، فراهم کردن امکان برقراری ارتباط با دیگران، پر کردن جای یک همراه واقعی در زندگی، آگاهی از چگونگی ایفای نقش خود و ایجاد پایه ای برای کنش و تعامل متقابل اجتماعی.
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
4_ تفریح[12] و سرگرمی و فراغت[13] : شامل آرامش، دوری از مشکلات روزمره، پر کردن وقت، کسب لذت درونی و تخلیه عواطف و ارضای نیازهای جنسی.(مک کوییل ، 1382)
یکی از نتایجی که از این گونه طبقه بندی ها به دست می آید این است که انگیزه های گوناگونی برای استفاده از رسانه ها وجود دارد. تصور رایج ولی غالبا نادرستی که در میان برنامه ریزان ارتباطی وجود دارد این است که افراد مخاطب، بنا به دلایلی که فرستنده در نظر دارد به پیام ها روی می آورند. این نکته نشان می دهد که سنجش موفقیت ارتباط بر حسب عرضه صرف ، کاری اشتباه است زیرا انگیزه های شخصی ممکن است فرد مخاطب را به گزینش جنبه ها و معناهایی وادارد که مورد نظر فرستنده نبوده است.
الگوی شناختی رضایتمندی و خشنودی :
مخاطبان را ادراک آنان، از آنچه می تواند نتیجه مصرف پیامی معین باشد، هدایت می کند. در بهترین حالت ، دریافت پیام باید خشنود کننده باشد. خشنودی ( ارضای نیاز) می تواند بلافاصله یا با تاخیر صورت گیرد.
نظریه استفاده و خشنودی عمدتا متوجه خشنودی هایی بوده که نتیجه استفاده اند و کمتر استفاده را فی نفسه به عنوان هدف در نظر گرفته است. با وجود این برخی از محققان میان خشنودی محتوایی و خشنودی فراگردی تمایز قائل می شوند . اولی یعنی خشنودی محتوایی ، نتایج استفاده از رسانه ها که در آن خود پیام ها خشنود کننده اند. در مقابل، خشنودی فراگردی ، به جای اینکه حاصل محتوا باشد ، حاصل فراگرد ارتباط است.در چنین حالتی استفاده کننده برای شرکت در فراگرد استفاده ارزش بیشتری قائل است تا برای دریافت پیامهایی معین. مثال خشنودی محتوایی، ‌استفاده از رسانه ها برای هدایت خویش در وضعیتی پیچیده یا برای پیدا کردن موضوعی است که بتوان بعدا درباره آن با دیگران بحث کرد . خشنودی فراگردی ، وقتی روی می دهد که نفس استفاده از رسانه های جمعی به عنوان یک فعالیت مورد نظر باشد. تماشای تلویزیون در میان جمع، صرف نظر از محتوای برنامه ها ، می تواند لذت بخش باشد.( مک کوییل ، 1380)
مک کوییل ضمن تشریح این موضوع، معتقد است که در پژوهش درباره استفاده و خشنودی باید بین انواع شناختی و فرهنگی محتوا و استفاده از رسانه ها تمایز قائل شویم.
جدول شماره 1- الگوی شناختی استفاده و خشنودی مک کوییل

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 2 3 4
انگیزش علایق آگاهی رضایت
علاقه و
کنجکاوی عام
که بر حسب
ذوق شخصی
فرق می کند و
موجب گزینش
و در نظرآوردن
محتوای در
دسترس رسانه ها
می شود تا به
برخورداری از سود یا
استفاده، نظیر راهنمایی،
نظارت ،کاربرد ،
مبادله اجتماعی ،
جهت گیری و
غیره ، بینجامد.

جدول شماره 2- الگوی فرهنگی استفاده و خشنودی مک کوییل

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1 2 3 4
انگیزش فرهنگ 1 فرهنگ 2 رضایت
انتظار کلی
و مشغولیت،
که بر حسب
سلیقه شخصی
فرق می کند
و منجر می شود
به گزینش و
در نظر آوردن
تجربه تخییلی 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *