و مرفومتريكي سه گونه M. incognita, M. javanica و M. arenaria توسط خيري انجام شده است (خيري،1972).
در استان اصفهان نماتدهاي ريشه گرهي يكي از مشكلات مهم محصولات مختلف مي‌باشد. در اين استان دوگونه از نماتدهاي ريشه گرهي به ترتيب با نام‌هاي علمي M. jvanica و M. incognita وجود دارد كه M. javanica با 70درصد، گونه غالب استان به شمار مي‌آيد و محصولات متعددي شامل زراعي، باغي و ساير ميزبان‌ها منجمله علف هاي هرز را نيز در برمي‌گيرد(Barooti 1974, Akhiayani et al., 1984) .
اخياني و همكاران (1363) چهارگونه M. javanica، M. incognita، M. hapla و M. arenaria را به ترتيب وسعت پراكندگي در سطح كشور گزارش نموده‌اند و گونه M. javanica را از نقاط مختلف كشور از روي ميزبان‌هاي مختلف از جمله موز گزارش نمودند.
همچنين در بررسي نژادهاي فيزيولوژيك نماتد مولد گره در ايران، نژاد شمارة 2 M. incognita را روي توتون، فلفل سبز، گوجه‌فرنگي از احمد گواراب رشت و لاهيجان و نژاد شمارة
2 M. incognita را روي خيار از حسن رود گيلان گزارش نموده‌اند( اخياني و همكاران، 1363 ).
تنها معافي و خيري (1372) گونه M. javanica را از استان هرمزگان از ريشه‌هاي موز مناطق مختلف با جمعيت بالا جدا نمودند.
مهديخاني و همكاران (1996) در بررسي نماتدهاي پارازيت داخلي چغندرقند، گونهM. javanica را از روي ريشه چغندرقند از بخش تبادكان مشهد جدا كردند.
نيكنام و همكاران (1997) گونة M. javanica را از روي ريشه چغندرقند از دشت مغان گزارش نمودند.
حسيني نژاد و همكاران(1997) در بررسي نماتدهاي درخت زيتون در ايران گونة M. javanica را با جمعيت بالا از ريشه‌هاي درختان زيتون جدا نمودند.
تنها معافي و مهدويان (1997) در بررسي ريشه‌هاي كيوي آلوده به نماتد مولدگره از استان‌هاي گيلان و مازندران M. hapla، M. javanica و نژاد 2 M. incognita و نژاد شمارة 2 M. arenaria را گزارش كردند كه بيشترين فراواني به نژاد 2 M. incognita تعلق داشت. گونه M. hapla اكثراً با گونه M. incognita همراه بوده است.
باروتي(1998) در بررسي فون نماتدهاي انگل گياهي خاكهاي زراعي آذربايجان شرقي، اردبيل و مغان از گونه M. javanica را از روي خيار، گوجه‌فرنگي، يونجه، بارهنگ و سيب‌زميني از مناطق ذكر شده گزارش نموده است.
نماتدهاي مولد گره ريشه (Meloidogyne spp.) يكي از مهمترين نماتدهاي انگل گوجه‌فرنگي در جهان و ايران مي‌باشند و تاكنون در ايران هفت‌گونه و پنج‌نژاد از آن شناخته شده كه گونة
M. javanica وسيع‌ترين پراكندگي را در مزارع گوجه‌فرنگي دارد( اخياني و همكاران، 1984 ؛ مهديخاني و همكاران، 2003).
مهديخاني و همكاران(1382) سه گونه جديد را از Meloidogyne شناسايي كردند كه عبارتند از
M. microcepholaو,M. cruciani و M. thamesi كه گونة اول از روي ريشه‌هاي كدو حلوايي، حسن يوسف و گوجه‌فرنگي در كرج و مشهد، همچنين از روي ريشه‌هاي خيار در هشتگرد، ميخك در محلات و زيتون در رودبار جمع‌آوري گرديد و گونه دوم از روي ريشه‌هاي لوبيا در رامجين كرج و گونه سوم از روي ريشه‌هاي گوجه‌فرنگي در جيرفت جمع‌آوري گرديد.
حقيقي و همكاران (1388) نژاد2 نماتدMeloidogyne incognita Author از باغات زيتون در منطقة گرگان را شناسايي كردند.
رفيعي و همكاران (1389 )دو گونة نماتد مولد غده ريشه به نام علمي Meloidogyne javanica و Meloidogyne cruciani از گلخانه‌هاي خيار منطقه جيرفت شناسايي شد.
مؤذن رضا محله و همكاران (1390) پنج جنس و چهارگونه نماتد انگل گياهي نيشكر در خوزستان شناسايي نمودند كه به شرح زير است:

Meloidogyne javanica
Pratylenchus zea
Tylenchorhynchus annulatus
Helicotylenchus exallus
Paratylenchus spp.

2-3- نماتد انگل درخت پسته
Mckenery & Kretsch(1984) وجود نماتد ريشه‌گرهي را همراه با سه گونه نماتد ديگر از باغات پسته كاليفرنيا گزارش كرده‌اند:
1)Paratylenchus hamatus
2) Prahlenchus neglectus
3) Xiphinema americanum
نماتدHeterodera mediterranea از روي پايه‌هاي P.lentiscus,P.vera ،از ايتاليا گزارش شده است .( Inserra and Vovlas, 1981)
همچنين گالزايي توسط نماتد Rotylenchulus macroderatus بر روي ريشه‌هاي پايه P.vera مشخص شده است Vovlas,1983)). از بلوچستان پاكستان، جنس‌ها و گونه‌هاي زير در باغات پسته گزارش شده‌اند(Qasim & Hashmi, 1988):
1) Scutylenchus quettensis
2) Helicotylenchus digonicus
3) Pratylenchus penetrans
4) Basiria graminophila
5) Psilenchus sp.
6) Aphelenchus sp.
7) Boleodorus sp.
8) Tylenchorynchus sp.

براي اولين بار وجود نماتد ريشه گرهي .Meloidogyne spp، در باغات پسته رفسنجان توسط صامت (1345) شناسايي شد(فريور مهين،1365).
گزارشات مربوط به وجود گونه‌هاي نماتد ريشه‌گرهي بر روي ساير گياهان هم خانواده پسته در ايران مربوط به گونه M.arenaria بر روي درخت انبه يامانگو و همچنين وجود گونه‌هاي زير در ساير مناطق جهان مي شود( مدني، 1374):
1) Hemicriconemoides mangifera
2) Xiphinema brevicolle
3) Pratylenchus brachyurus
4) Rotylenchus reniformis
5) Hoplolaimus columbus

خيري و باروتي (1983) وجود نماتد Longidorus africanus را در خاك اطراف ريشه درختان پسته رفسنجان گزارش داده‌اند.
اخياني و همكاران (1363) گونة M. incognita را از رفسنجان و گونه M. javanica را از اردكان يزد از روي ريشه‌هاي پسته در يزد گزارش كرده‌اند.
فريور مهين (1365)، گونه‌هاي M. incognita و M. javanica و M. arenaria را از باغات پسته كرمان گزارش كرد.

همچنين در بررسي فون نماتدهاي پارازيت باغات پسته كرمان، دو گونه M.incogntia و M.javanica ، همراه با 11 گونه نماتد ديگر شناسايي شده است( حسيني پور حميدآبادي، 1370):
1) Boledorus thylactus
2) Aphelenchus avenae
3) Criconema mutabile
4) Coslenchus rhombus
5) Criconemella antipolitana
6) Helicotylenchus bambesae
7) Filenchus afghanicus
8) Irantylenchus clavidorus
9) Helicotylenchus digonicus
10) Merlinius rugosus
11) Prathylenchus thornei

مدني(1374) ضمن جمع‌آوري نمونه‌هاي خاك و ريشة آلوده به نماتدهاي مولد غده ريشه از مناطق مختلف پسته كاري استان‌هاي كرمان، يزد، اصفهان، گونه M. javanica از نطنز و خور بيابانك اصفهان، زرند، ناصريه، حيدرآباد رفسنجان و نژاد دو و چهارگونه M. incognita را از كاشان شناسايي و معرفي نمود. ضمن اينكه از نژاد دوم M. incognita به عنوان نژاد با فراواني زياد در بين نمونه‌هاي جمع‌آوري شده نام برده است.
نيكنام (1376) فون نماتدهاي پسته در دامغان را بررسي و گونه‌هاي M. javanica
و M. incognita را بعنوان گونه هاي غالب عنوان نمود.
سجودي و همكارانش (2002) گونه‌هاي، گونه‌هاي نژاد 1 M. hapla ، نژاد 2 M. arenaria و M. javanica را از باغات پسته نيريز استان فارس گزارش نمود.
باروتي و حسيني‌نژاد (1383) با بررسي، برخي از باغات استان كرمان، 20گونه نماتد گياهي متعلق به 9 خانواده را گزارش كرده‌اند كه مهمترين آنها به قرار ذيل مي باشند.
M. javanica
M. incognita
Trichodorus sp.
Xiphinema index
X.vuittenezi
Longidorus africanum
Criconema mutabile
Geocenamus brevidens
G.rogusus
Helicotylenchus digonichus
Paratylenchus projectus
Pratylenchus projectus
Pratylenchus neglectus
P. thornei
Zygotylenchus guevarai
عسكريان و همكارانش (1384)، گونة M. javanica را در باغات پسته كرمان، به عنوان گونة غالب گزارش كردند و اين گونه حدود 88 درصد جمعيت نماتدها را تشكيل مي دهند.
عسكريان و همكاران در سال 1388 نماتد Meloidogyne javanica را از نقاط مختلف پسته كاري استان كرمان، با استفاده از خصوصيت ريخت‌شناسي و ريخت سنجي و آغازگر‌هاي اختصاصي شناسايي كردند.
كارگر (1386) ضمن گزارش از وجود دو گونه M. javanica و M. incognita وجود 9 گونه نماتد ديگر را مشخص كرده است:
1) Aphelenchus arenae
2) lrantylenchus clavidorus
3) Boleodorus thylactus
4) Merlinius brevidens
5) Macropothonia xenoplax
6) Scutylenchus rugosus
7) Pratylenchus nainianus
8) Pratylenchus neglectus
9) Tylenchorynchus brassica

نشاط و همكاران(1390) با نمونه برداري از باغات پسته سيرجان، گونة Rotylenchus whiteheadi براي اولين بار از ايران گزارش داده شد. همچنين نماتد مولد غده ريشه Meloidogyne javanica با 40 درصد پراكنش در ميان گونه‌ها، گونة غالب و خسارت زاي باغات پسته سيرجان بوده است.
نامجو و همكاران (1390) از باغات پسته، استان كرمان، گونه‌هاي Longidorus africanus و Xiphinema vuiittenezi و X.pachtaicum و X.index گزارش نمودند و براي اولين بار گونة X.oxycaudatum را از استان كرمان گزارش كردند.
تهراني فر و همكاران 2010) )گونه M. javanica را در باغهاي پسته مه ولات با جمعيت بالا، شناسايي كردند، اين مطالعات بر روي دو رقم بادامي و اوحدي انجام شده است.

فصل سوم

مواد و روشها

3-1- نمونه‌برداري
با توجه به سطح زيركشت و نحوه پراكنش باغات پسته در شهرستان سبزوار طي فروردين و تابستان 1390، تعداد 40نمونه از باغات مختلف جمع‌آوري گرديد. نمونه‌برداري در هر باغ از چندين نقطه با فاصلة زياد از هم، بصورت زيگزاگي انجام شد.
در هر باغ به طور ميانگين از ده نقطه، از خاك محل فعاليت ريشه‌ها(ريزوسفر) در عمق cm60ـ5، به همراه ريشه‌هاي مويين نمونه‌برداري صورت گرفت سپس نمونه‌هاي هر باغ پس از مخلوط شدن kg1 از خاك را به همراه ريشه‌هاي مويين در داخل كيسة پلاستيكي ريخته و پس از الصاق مشخصات مربوطه شامل تاريخ نمونه‌برداري، محل نمونه‌برداري، علائم مشاهده شده روي درخت، به آزمايشگاه منتقل شدند، و تا شروع کار ،در يخچال در دماي?c 4-3 ،نگهداري شدند. (تصوير 3-1).
محل نمونه‌برداري توسط دستگاه موقعيت‌ياب ماهواره‌اي (GPS) مكان‌يابي گرديد(تصوير3-2).

تصوير 3-1:مراحل نمونه برداري خاک و ريشه پسته(به ترتيب)

تصوير3-2: تعيين نقاط جغرافيايي نمونه برداري شده

3-2- تكثير نماتد ريشه گرهي و خالص سازي و اثبات بيماري‌زايي
ابتدا ريشه‌هاي حاوي گال را با آب به مدت 10دقيقه به آرامي شسته، تا ذرات خاك جدا گردد. سپس ريشه را به قطعات كوچكتر ( cm5ـ3) تقسيم كرده و در داخل پتري گذاشته شد. سپس در زير بينوكولر توده تخم را بر روي گال شناسايي كرده و توده تخم به همراه ماده‌هاي شفاف توسط سوزن و اسكالپل از بافت ريشه جدا كرديم و آن را به ديگر پتري انتقال داديم. بعد از جدا كردن تعدادي از نماتدهاي ماده به همراه تودة تخم، توده‌هاي تخم را به آرامي از انتهاي بدن نماتد ماده جدا كرديم.سپس به طور جداگانه هر کيسه تخم را با محلول هيپو کلريت سديم 5/0 درصد به مدت 5/3 الي 4 دقيقه ضد عفوني و بلافاصله روي الک 500 مش و در زير آب به خوبي شستشو داده شد.سپس تخم هاي هر کيسه تخم را ، به طور جداگانه ،درون بشر حاوي آب مقطر ، جهت عمليات تكثير، نگهداري شد(تصوير3-3) Barker,1973)&Hussay).

تصوير 3-3: مراحل جداسازي کيسه تخم نماتد از ريشه پسته

سپس خاك محتوي كودپوسيده حيواني، ماسه و خاك

دسته بندی : No category

دیدگاهتان را بنویسید